Nhật Bản 2-1 Venezuela: Cú đúp Ueda Ayase và bản lĩnh được tôi luyện trong nghịch cảnh

Tám mươi tám phút. Đồng hồ trên bảng điện tử ở Edion Peace Wing chạy chậm như cố tình. Venezuela vừa được hưởng phạt đền. Trọng tài đã chỉ tay vào chấm mười một mét. Rồi phòng VAR vào cuộc, và sau khoảng thời gian được cho là dài nhất trận đấu, kết luận đảo ngược hoàn toàn: Kubo Takefusa bị phạm lỗi trong vòng cấm Venezuela ở tình huống ngay trước đó. Đội khách mất quả phạt đền. Nhật Bản được hưởng một quả.

Ueda Ayase đặt bóng xuống chấm, lùi ba bước, và ghi bàn thắng thứ hai trong đêm. Nhật Bản đánh bại Venezuela 2-1 trên sân nhà Hiroshima. Một trận giao hữu cấp đội tuyển quốc gia, nhưng cách nó kết thúc buộc người ta phải nhìn nó bằng một con mắt khác.

Bốn gương mặt mới và tai nạn ở phút thứ tám

Moriyasu Hajime tung ra đội hình với bốn cầu thủ lần đầu khoác áo đội tuyển quốc gia ngay từ đầu: thủ môn Kokubo Leo Brian, tiền vệ Nakano Shuto, tiền vệ Kumasaka Koki và tiền vệ Saito Shunsuke. Với một trận giao hữu, đó là quyết định hợp lý. Nhưng nó cũng là một canh bạc, bởi một đội hình non kinh nghiệm thường phải trả giá bằng những khoảng trống không ai lấp được.

Phút thứ tám, canh bạc ấy lộ ra. Kumasaka Koki chấn thương và buộc phải rời sân. Nhật Bản mất một suất thay người chỉ sau chưa đầy mười phút bóng lăn. Trong một trận đấu mà luật thay năm người cho phép huấn luyện viên xoay tua thoải mái, việc mất sớm một suất không phải thảm họa, nhưng nó bóp méo toàn bộ kế hoạch đã được chuẩn bị từ trước.

Dù vậy, hiệp một diễn ra theo hướng có lợi cho Nhật Bản. Đội chủ nhà cầm bóng nhiều hơn, đẩy Venezuela lùi sâu, tạo ra vài cơ hội. Nhưng không có bàn thắng. Bốn mươi lăm phút kết thúc với tỷ số 0-0, và cảm giác chung là Nhật Bản đang cầm một thanh kiếm chưa rút khỏi vỏ. Kokubo Leo Brian, trong lần đầu đứng trong khung gỗ đội tuyển, không có nhiều việc phải làm. Nakano Shuto và Saito Shunsuke chơi tròn vai, nhưng cũng không tạo ra khoảnh khắc nào khiến người ta phải nhớ.

Hai mươi sáu giây và bốn phút

Giờ nghỉ giải lao, Moriyasu làm điều mà bất kỳ huấn luyện viên nào cũng làm khi đội nhà bế tắc: tung vào những nhân tố có khả năng tạo khác biệt. Thủ môn Suzuki Zion, tiền vệ Tanaka Ao, tiền vệ Kubo Takefusa, tiền vệ Ito Junya và tiền đạo Ueda Ayase, năm người vào sân cùng lúc. Một sự thay đổi toàn diện, gần như thay nửa đội hình chỉ trong một lần nghỉ.

Hiệp hai mới đi được hai mươi sáu giây. Một quả tạt từ cánh trái Venezuela, tiền đạo Kelsy băng vào và dứt điểm. 0-1. Năm sự thay đổi vừa được thực hiện để tăng tốc, và đội bóng lại nhận bàn thua nhanh nhất có thể. Đó là loại bàn thua khiến mọi tính toán chiến thuật trên giấy tờ trở nên vô nghĩa, và nó cũng là loại bàn thua chỉ ra rằng vấn đề nằm ở cấu trúc, không nằm ở con người.

Nhưng bốn phút sau, Nhật Bản trả lời. Ito Junya nhận bóng bên cánh trái, quan sát, và đưa một đường tạt vượt qua hàng phòng ngự Venezuela. Ueda Ayase băng vào, đệm bóng bằng chân phải, gỡ hòa 1-1.

Đó là bàn thắng thứ hai liên tiếp của cặp đôi này, sau trận gặp Uruguay ngày 24 tháng 9. Hai trận, hai lần Ito chuyền và Ueda kết thúc. Trong bóng đá hiện đại, khi mọi đội bóng đều có phòng phân tích video và dữ liệu chi tiết đến từng bước chạy, việc một mối liên kết cụ thể lặp lại hai trận liên tiếp nói lên điều gì đó. Nó nói rằng đối thủ biết trước, nhưng vẫn không ngăn được.

Cánh trái, nơi trận đấu được định đoạt

Cần nói rõ một điều: Nhật Bản không thắng Venezuela bằng một thế trận áp đảo. Họ thắng bằng hai khoảnh khắc, và cả hai đều đến từ cùng một hành lang.

Ito Junya vào sân từ hiệp hai và ngay lập tức trở thành điểm nóng bên cánh trái. Khả năng giữ bóng ở tốc độ cao, khả năng quan sát trước khi tạt, và quan trọng hơn cả, khả năng chọn đúng thời điểm để đưa bóng vào vùng nguy hiểm. Những thứ đó không xuất hiện trong bất kỳ bảng thống kê cơ bản nào.

Venezuela phòng ngự không tệ. Họ tổ chức hàng thủ bốn người, giữ cự ly tương đối tốt trong phần lớn hiệp một. Nhưng khi Nhật Bản tăng tốc ở hai biên, hàng thủ ấy bắt đầu lộ ra khoảng cách giữa trung vệ và hậu vệ biên. Ito khai thác đúng khoảng cách đó. Ueda Ayase, với khả năng chọn vị trí trong vòng cấm, là người kết thúc.

Điều đáng chú ý là Nhật Bản không cần một tiền vệ kiến thiết để tạo ra hai bàn thắng. Họ cần một cầu thủ chạy biên biết tạt, và một tiền đạo biết đứng đúng chỗ. Đó là công thức đơn giản, và chính sự đơn giản ấy khiến nó khó bị vô hiệu hóa. Venezuela có thể kèm người, có thể lùi sâu, nhưng không thể đồng thời bịt cánh trái và giữ vững trục giữa nếu họ vẫn muốn phản công.

Venezuela, đối thủ không được đánh giá đúng

Venezuela không thuộc nhóm đội tuyển mạnh nhất Nam Mỹ, nhưng họ không phải một đối thủ dễ chịu. Họ có tốc độ ở hai biên, có khả năng chuyển trạng thái nhanh, và quan trọng nhất, họ không ngần ngại chơi phòng ngự lùi sâu rồi chờ cơ hội. Bàn thắng của Kelsy là ví dụ hoàn hảo cho cách chơi ấy: một quả tạt đơn giản, một pha băng vào đúng lúc, và một đội bóng đang mải tấn công bị trừng phạt.

Trước một đối thủ như vậy, việc Nhật Bản để thủng lưới trước không nên bị xem là bất ngờ. Điều đáng nói là họ gỡ hòa chỉ trong bốn phút. Khả năng phản ứng nhanh sau khi bị dẫn bàn là một phẩm chất có thể đo được, và Nhật Bản thể hiện nó ở mức cao.

Khi VAR đảo chiều, và khi một người phải rời sân

Phút cuối trận, trung vệ Watanabe Tsuyoshi chấn thương và buộc phải rời sân. Nhật Bản đã dùng hết các suất thay người, và họ phải chơi những phút còn lại trong thế thiếu người.

Rồi Venezuela được hưởng phạt đền. Rồi VAR đảo ngược. Rồi Nhật Bản được hưởng phạt đền. Rồi Ueda Ayase ghi bàn.

Cần nói thẳng một điều về VAR, bởi đây là điểm mà ít người muốn nói: hệ thống này tồn tại để giảm sai sót, nhưng đồng thời nó biến mỗi tình huống trong vòng cấm thành một phiên điều trần. Dữ liệu vị trí, dữ liệu chạm bóng, dữ liệu tốc độ, tất cả được ghi lại, phân tích, và trong nhiều trường hợp, được chia sẻ cho các công ty cá cược thông qua các thỏa thuận dữ liệu chính thức. Một trận giao hữu ở Hiroshima tối hôm ấy, với hàng chục camera và hàng trăm điểm dữ liệu mỗi giây, cũng tạo ra một sản phẩm thương mại. Bàn thắng của Ueda Ayase là một khoảnh khắc cảm xúc, và đồng thời là một dòng dữ liệu được bán đi trong cùng một giây.

Dữ liệu thể thao không biết nói dối. Người ta dựng dữ liệu để nói thay điều mình muốn.

Tinh thần Nhật Bản, hay một lỗ hổng chiến thuật?

Sau trận, Moriyasu Hajime nói: Có lẽ đó là tinh thần Nhật Bản. Dù ở thời điểm khó khăn, đội bóng vẫn kiên cường, và chiến đấu đến cùng như một tập thể.

Với một huấn luyện viên vừa chứng kiến đội nhà thắng trong thế thiếu người, phát biểu ấy hoàn toàn dễ hiểu. Nhưng nếu tách cảm xúc ra khỏi câu chuyện, có một mẫu hình đáng chú ý.

Nhật Bản thủng lưới sau hai mươi sáu giây của hiệp hai. Đó là hiệp mà họ vừa thực hiện năm sự thay đổi. Trong trận gặp Uruguay trước đó, họ cũng để đối thủ ghi bàn. Việc một đội bóng liên tục để thủng lưới ngay sau khi tái khởi động, hoặc ngay sau khi thay người, là một vấn đề về tổ chức, không phải về tinh thần.

Nói cách khác: sự kiên cường giúp Nhật Bản không sụp đổ, nhưng chính sự lỏng lẻo trong vài phút đầu hiệp hai đã đặt họ vào thế phải kiên cường.

Điều thứ hai đáng bàn là luật thay năm người. Nó cho phép một đội hình có chiều sâu như Nhật Bản xoay tua gần như toàn bộ tuyến giữa và tuyến trên trong một hiệp. Nhưng nó cũng biến hai mươi phút cuối thành một cuộc chiến tiêu hao, nơi đội có nhiều nhân tố chất lượng hơn trên băng ghế dự bị thường thắng. Với Nhật Bản, đó là lợi thế. Với Venezuela, đó là một bất lợi được cài sẵn trong luật chơi.

Và điều thứ ba: một số cầu thủ vào sân ở hiệp hai bị đánh giá ngay lập tức. Ueda Ayase ghi hai bàn nên không ai đặt câu hỏi. Nhưng nếu anh ta đá hỏng quả phạt đền ấy, câu chuyện sẽ khác hoàn toàn. Thói quen đòi hỏi một cầu thủ phải chứng minh bản thân ngay trong lần trở lại sau chấn thương là một thói quen tàn nhẫn. Nó biến mỗi lần tái xuất thành một phiên tòa, và làm tăng nguy cơ tái chấn thương, khi cầu thủ buộc phải chơi quá sức chỉ để xoa dịu dư luận.

Kumasaka Koki rời sân ở phút thứ tám. Watanabe Tsuyoshi rời sân ở phút cuối. Hai chấn thương trong một trận giao hữu. Đó là cái giá thật của những trận đấu được xếp vào lịch với mật độ dày đặc, trong đó mỗi trận giao hữu vẫn được đối xử như một trận chính thức.

Điều còn lại sau tiếng còi

Nhật Bản thắng 2-1. Họ có bốn cầu thủ ra mắt, mất một người vì chấn thương ở phút thứ tám, để thủng lưới sau hai mươi sáu giây của hiệp hai, chơi thiếu người trong những phút cuối, và vẫn thắng.

Moriyasu nói về tinh thần Nhật Bản. Ông ấy đúng. Nhưng bóng đá không vận hành bằng tinh thần đơn thuần. Một đội tuyển muốn đi xa ở một giải đấu lớn cần cả hai thứ: khả năng chịu đựng khi mọi thứ sụp đổ, và khả năng không để mọi thứ sụp đổ ngay từ đầu.

Hai bàn thắng của Ueda Ayase là câu trả lời cho câu hỏi ai sẽ ghi bàn. Nhưng câu hỏi lớn hơn, làm thế nào để một đội bóng không phải liên tục trả lời bằng sự kiên cường, vẫn chưa có đáp án. Ở một giải đấu lớn, người ta không có hai mươi sáu giây để sửa sai. Và cũng không có VAR để đảo ngược một bàn thua đã xảy ra.